Depresja u dzieci. Czym jest i jak ją rozpoznać?

Sie. 26, 2020, 8:47 rano

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia depresja to poważna choroba, objawiająca się smutkiem, zanikiem zainteresowania i przyjemności. W osobie chorej kiełkuje się poczucie winy, ma zaniżoną samoocenę, zaburzenia snu, nie odczuwa potrzeby jedzenia, czuje się cały czas zmęczona oraz przytłoczona otaczającym ją światem. Obecnie depresja zajmuje aż czwarte miejsce na liście najpoważniejszych problemów zdrowotnych na świecie. Niekiedy bywa, że błędnie mylimy smutek z pojęciem depresji. Ponieważ w chorobie tej smutek utrzymuje się bardzo długo, przez większość dnia (min. 2 tyg), jednak ten smutek nie zmienia się nawet wraz z nadejściem pozytywnych momentów, dobrej pogody itp. Warto wiedzieć, że depresja to zbiór różnych zaburzeń o podobnych objawach- psychicznych i fizycznych- ale smutek i obniżony nastrój to tylko jeden z cech charakterystycznych, które występują w tej chorobie.

Odpoczywający chłopak

Do niedawna naukowcy uważali, że ta choroba nie dotyczy dzieci i nastolatków, przez wzgląd na brak rozwiniętej odpowiednio struktury osobowości, jednak niestety wiek osób chorych na depresję stale się obniża. Dziewczynki częściej chorują na to zaburzenie. Dodatkowo u dzieci, depresji często towarzyszą problemy związane z rodziną. Musimy wiedzieć, że pociechy są zależne od nas, i nasze zachowanie tak silnie oddziałuje na ich kształtującą się psychikę i problemy temu towarzyszące. Innymi czynnikami mogą być sytuacje stresowe występujące w ich życiu, zaniżona samoocena, czy pesymistyczne i negatywne nastawienie do życia.

Nigdy nie możemy zapominać o wrażliwości naszych dzieci. Są one bardziej podatne na stres, na otaczający ich świat, ponieważ ich pancerz ochronny nie jest jeszcze tak dobrze zbudowany, jak nasz dorosłych. O wiele szybciej się denerwują, o wiele bardziej przejmują krytyką czy przykrymi słowami oraz są względem siebie dużo bardziej krytyczni, niż my. To jak dziecko postrzega świat kształtuje się w domu. Widząc pozytywne nastawienie dorosłych, samo stara się widzieć wszystko w lepszych barwach, atmosfera panująca w domu, jest równie ważna co nastrój. W domach, w którym dziecko otrzymuje poczucie bezpieczeństwa, otacza się je szacunkiem, interesuje się ich życiem- ryzyko na zachorowanie znacząco się zmniejsza. Natomiast w rodzinach z problemami, gdzie potrzeby dziecka psychiczne nie są zaspokajane, występuje zaniżona samoocena może prowadzić do wystąpienia objawów depresji. Oczywiście musimy pamiętać, że nie są to jedyne czynniki mające wpływ na rozwój choroby, jednakże wpływ środowiska w którym się wychowujemy ma duży wpływ na rozwój zaburzeń zarówno depresyjnych, jak i dysfunkcji.

Objawy depresji u dzieci są podobne, jak w przypadku dorosłych:

  • przygnębienie, smutek
  • rezygnacja z rzeczy i aktywności, które dotychczas sprawiały radość (np. utrata/zaniedbanie swojego hobby)
  • zaniżona samoocena i poczucie własnej wartości
  • przesadne poczucie winy
  • utrata nadziei i poczucie bezradności
  • myśli o śmierci oraz samobójstwie
  • problemy z koncentracją
  • uczucie ciągłego zmęczenia
  • wzrost lub utrata apetytu
  • zaburzenia snu
  • bóle brzucha i głowy (u małych dzieci)
  • mimowolne moczenie się (u małych dzieci)
  • lęk separacyjny (u małych dzieci)

Płacząca dziewczyna

Jakie mogą być przyczyny pojawienia się depresji u dzieci/nastolatków?

Przyczyn choroby może być kilka, psycholodzy uznają, że za depresję odpowiada kilka czynników. Oprócz wyżej wspomnianego, kolejnym powodem może być zaburzenie równowagi pomiędzy różnymi substancjami biochemicznymi w mózgu, jak: serotonina, dopamina, histamina czy kwas gammaaminomasłowy. Również nasze geny mają znaczenie w tym zaburzeniu. Jeśli ktoś z rodziny dziecka- babcia, dziadek, mama tata- chorował wcześniej na depresję, istnieje duża szansa zachorowań, o wiele większa niż u dzieci bez tego genu. Oczywiście fakt, że ktoś z naszego pokolenia zmagał się z tą chorobą, nie oznacza, że każdy kolejny członek rodziny będzie na nią chorował. Kolejną przyczyną mogą być czynniki psychogenne- np. zaniżona samoocena, skłonności do samokrytyki itp. Jednak według mnie najważniejszym czynnikiem są trudne traumatyczne wydarzenia, które pojawiły się w życiu młodego człowieka, takie jak:

  • śmierć członka rodziny, choroba rodziców/swoja,
  • zerwanie więzi z ukochaną osobą, utrata przyjaciół,
  • molestowanie, wykorzystywanie seksualne

Depresja to choroba ciężka, przewlekła, niestety nawracająca i zagrażająca życiu. Proces leczenie jest długotrwały i opiera się na psychoterapii oraz wdrożeniu środków farmakologicznych. Pamiętajmy, że pomoc dziecku zaczyna się już od zrozumienia i uznania jego zaburzenia jako poważnego stanu. Warto wiedzieć, że gdy zauważymy objawy i uznamy, że nasze dziecko potrzebuje pomocy- nie bójmy się o nią poprosić.

Smutna dziewczynka przytulająca mame